ศูนย์การเรียนรู้ด้วยตนเอง ขอน้อม ส่งสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี สู่สวรรค์คาลัย



สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ทรงเป็นพระราชธิดาพระองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ประสูติเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 ณ พระที่นั่งเทพสถานพิลาส ในหมู่พระมหามณเฑียร พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ภายในพระบรมมหาราชวัง หลังจากพระองค์ประสูติได้เพียงวันเดียวพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรมชนกนาถ เสด็จสวรรคต

ในส่วนของการศึกษาเบื้องต้น สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดสิริโสภาพัณณวดี เริ่มทรงพระอักษรในพ.ศ. 2473 ณ พระตำหนักสวนหงส์ พระราชวังดุสิต เมื่อทรงเจริญวัยขึ้นจึงเสด็จไปทรงศึกษา ณ โรงเรียนราชินี จนพระชนมายุย่าง 13 พรรษา จึงเสด็จไปทรงศึกษาในประเทศอังกฤษเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2480

ทรงมีพระอัจฉริยะในการแสดงเปียโนเป็นอย่างยิ่ง ทรงจดจำโน้ตเพลงได้อย่างแม่นยำเป็นที่ประจักษ์ โปรดวิชาภูมิศาสตร์ และทรงมีความชำนาญในการสังเกตและจดจำเรื่องทิศทาง ของสถานที่ซึ่งเคยเสด็จไปได้อย่างแม่นยำ ในส่วนการทรงงานอดิเรกนั้น โปรดการถักนิตติ้งและโครเชต์เป็นที่สุด ทั้งยังโปรดการปลูกไม้ดอกไม้ประดับต่างๆ ครั้นสงครามโลกครั้งที่ 2 สงบลง จึงเสด็จกลับกรุงเทพฯ พร้อมกับพระนางเจ้าสุวัทนา เมื่อ พ.ศ. 2502 โดยทรงสร้างวังขึ้นตั้งอยู่เลขที่ 69 ซอยสันติสุข ถนนสุขุมวิท 38 พระราชทานนามว่าวังรื่นฤดี ซึ่งเป็นสถานที่ประทับตราบจนปัจจุบัน

สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดาฯ ทรงพระกรุณาพระราชทานความช่วยเหลือการสาธารณกุศลต่างๆ มากมาย พระราช ทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ เพื่อสมทบทุนสมเด็จพระบรมราชชนก และทรงมีพระวิริยะอุตสาหะ ทรงบำเพ็ญภารกิจสาธารณประโยชน์เพื่อสังคม และความสุขของประชาชนตลอดจนพลเรือนและทหารนานัปการ ทรงช่วยเหลือเด็กกำพร้าและสนับสนุนกิจการต่างๆ ของสภาสตรีแห่งประเทศไทย พระกรณียกิจที่สำคัญยิ่งคือ การก่อสร้างหอวชิราวุธานุสรณ์และมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ โดยทรงพระกรุณาพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นเงินทุนก่อตั้งมูลนิธิ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระยศพันโทหญิงกองพันทหารราบที่ 2 กองผสมที่ 15 จ.นครศรีธรรมราช และดำรงพระยศเป็นนายทหารพิเศษประจำกรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์เมื่อปี 2535 และสถาบันเทคโนโลยีราชมงคลได้ทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาคหกรรมศาสตร บัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาพัฒนาการครอบครัวและเด็ก แด่พระองค์ในปีเดียวกัน อีกทั้งทรงรับสถาบันและองค์กรต่างๆ ไว้ในพระอุปถัมภ์เป็นจำนวนกว่า 30 แห่ง ทั้งในส่วนที่สืบสานจากสมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า ในส่วนของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ และโดยส่วนพระองค์เอง ทั้งในด้านการศึกษา เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร วชิราวุธวิทยาลัย โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย โรงเรียนราชินี โรงเรียนราชินีบน โรงเรียนราชินีบูรณะ โรง เรียนวิเชียรมาตุ โรงเรียนสภาราชินี โรงเรียนศรียานุสรณ์ โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเสาวภา คณะพยาบาลศาสตร์ มหา วิทยาลัยมหิดล โรงเรียนสายน้ำผึ้ง โรงเรียนศรีอยุธยา โรงเรียนเพชรรัชต์ โรงเรียนเพชรรัตนราชสุดา โรงเรียนกองทัพบกอุปถัมภ์เพชราวุธวิทยา โรงเรียนสยามธุรกิจ สถาบันสันติราษฎร์บริหารธุรกิจ โรงเรียนพณิชยการสยาม ฯลฯ
การสาธารณสุข เช่น วชิรพยาบาล โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ศิริราชพยาบาล ฯลฯ กิจการลูกเสือ-เนตรนารี และกิจการอาสาสมัครรักษาดินแดน ตลอดจนการสังคมสงเคราะห์อื่นๆ

สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอฯ ทรงเป็นกำลังสำคัญในการเผยแผ่พระเกียรติคุณของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยพระราชทานกำเนิด มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระบรมราชูปถัมภ์ ทั้งยังทรงเป็นผู้นำในการอนุรักษ์มรดกสถาปัตยกรรมในรัชกาลที่ 6 เช่น พระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน จัง หวัดเพชรบุรี และพระราชวังพญาไท ในบริเวณโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า

ทรงเป็นสมเด็จพระบรมวงศ์ผู้ใหญ่ฝ่ายใน ซึ่งเป็นที่เคารพนับถือยิ่งของพระบรมวงศานุวงศ์และมหาชนโดยทั่ว ทรงบำเพ็ญพระกรณียกิจเพื่อปวงชนชาวไทยตลอดมา